Róroinnt ag Tuismitheoirí: Comhairle agus Rudaí le Cur san Áireamh do Thuismitheoirí  

Ar ndóigh, b’fhéidir gur mhaith le tuismitheoirí atá bródúil as a gcuid páistí ócáidí atá tábhachtach dóibh a roinnt le daoine eile ar líne, agus go háirithe ar na meáin shóisialta nó i gcomhráite grúpa teaghlaigh. Mar sin féin, tá roinnt rudaí tábhachtacha ba cheart a chur san áireamh do thuismitheoirí agus iad ag roinnt eolais faoina bpáiste ar líne. Nuair a roinntear eolas ar líne, beidh sé ansin go deo, agus is féidir leis sin tionchar a imirt ar cheart páiste chun príobháideachta agus ar a lorg digiteach. Ardaíonn tuilleadh ábhair imní freisin le forbairtí i dteicneolaíochtaí IS maidir le mí-úsáid íomhánna nó físeán.  

I suirbhé le déanaí ar níos mó ná 1,000 tuismitheoir in Éirinn agus sa Fhrainc araon, arna sheoladh ag an gCoimisiún um Chosaint Sonraí, rinneadh iniúchadh ar dhearcthaí tuismitheoirí maidir le “tuismitheoirí ag roinnt”, ar meascán é de na focail “tuismitheoireacht” agus “roinnt” agus a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar chleachtas tuismitheoirí maidir le heolas, grianghraif agus físeáin a roinnt go rialta faoina bpáistí ar na meáin shóisialta agus ar ardáin eile ar líne. Fuair ​​an suirbhé gur roinn 3 as 4 thuismitheoir ábhar a bhain lena bpáistí ar líne le bliain anuas. Ní iarrann 40% de thuismitheoirí toiliú a bpáistí riamh nó is annamh a iarrann siad é sula roinneann siad ábhar. 

In Éirinn, tá an baol go mbainfeadh strainséirí mí-úsáid as íomhá a bpáistí aitheanta ag 66% de thuismitheoirí agus tá imní ar 55% acu faoi úsáid na hIntleachta Saorga (IS) agus domhainbhrionnuithe i ndáil leis na híomhánna sin. 

Ní féidir roinnt grianghraf nó físeán ar líne a bheith 100 faoin gcéad sábháilte choíche. Nuair a chuirtear rud éigin ar líne ní bheidh mórán smachta againn ar cá dtéann sé. Is féidir seatanna scáileáin a thógáil d’ábhar, é a roinnt, agus fiú é a ionramháil gan ár n-eolas le IS. Cruthaíonn sé sin go leor buartha agus dúshláin sábháilteachta a mhéid a bhaineann le hábhar a bhaineann le páistí a roinnt ar líne. Beidh sé i gcónaí ina cheist maidir le cothromaíochta a fháil idir na rioscaí agus cad a mheasann tuismitheoirí gur buntáistí iad. 

Rioscaí 

Forbairtí IS maidir le Mí-Úsáid Íomhánna  

Bí ar an eolas faoi na rioscaí a bhaineann le mí-úsáid íomhánna ar líne. Mar gheall ar fhorbairtí i dteicneolaíochtaí IS tá imní atá ag méadú ann maidir le conas a d’fhéadfadh mí-úsáid a bhaint as IS chun ábhar mí-úsáide gnéis leanaí (CSAM), ar a dtugtar IS-CSAM, a chruthú agus a roinnt. 

Roinnt suímh agus sábháilteacht  

Is féidir lena lán grianghraf agus íomhánna eolas pearsanta luachmhar a nochtadh nach mbeimid ag iarraidh é a roinnt go forleathan, amhail suíomh, scoil agus am. Nuair a phostáiltear íomhánna ina bhfuil an cineál sin eolais go rialta, is féidir léargas a thabhairt ar an áit ina bhfuil cónaí ort agus na háiteanna a dtugann tú cuairt orthu go minic, rud a d’fhéadfadh a bheith ina ábhar imní tromchúiseach sábháilteachta do pháistí.  

Lorg Digiteach  

Cruthaíonn gach rud a phostálaimid ar líne lorg digiteach agus tá sé ag éirí níos tábhachtaí do dhaoine óga i gcónaí dea-cháil ar líne a choinneáil. Ba chóir do thuismitheoirí aon rioscaí fadtéarmacha a bhaineann le grianghraif dá bpáiste a roinnt ar líne a mheas. D’fhéadfadh roinnt grianghraif scaipeadh go rábach. Rud a d’fhéadfadh a bheith greannmhar inniu, d’fhéadfadh sé go mbeadh náire nó míchompord ar dhéagóirí nuair a éiríonn siad níos sine.  

Goid Aitheantais  

Agus camscéimeanna ar líne á bhfeiceáil go minic anois agus iad ag éirí níos inchreidte i gcónaí, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhféadfadh sonraí cosúil le breithlaethanta, seoltaí, ainmneacha peataí, agus mar sin de a nochtadh nuair a roinntear meáin ar líne – rud a d’fhéadfadh an baol a mhéadú go mbeidh calaois aitheantais ann níos déanaí sa saol. 

Comhairle do Thuismitheoirí 

Athbhreithniú ar Shocruithe Príobháideachta agus ar Chuntais na Meán Sóisialta 

Smaoinigh ar an lucht spéise a bhfuil tú ag roinnt leis (cad iad do shocruithe príobháideachta ar do phróifílí meán sóisialta, cé chomh maith is atá aithne agat ar na daoine atá curtha agat leis mar chairde nó mar leantóirí, etc.). I bhfianaise forbairtí IS le déanaí agus ábhair imní maidir le hábhar CSAM a ghiniúint, b’fhéidir go bhfuil go leor tuismitheoirí ag déanamh athmhachnaimh ar an dóigh a roinneann siad agus cá mhéad a roinneann siad, is céim thosaigh mhaith í tosú ag féachaint ar a roinneadh san am atá thart agus b’fhéidir an méid is féidir leo a scriosadh agus labhairt le teaghlach agus le cairde faoi sin. Ar roinnt ardán, is féidir leat iarratas a dhéanamh go mbainfí íomhá mura bhfuil tú ábalta é sin a dhéanamh tú féin.  

Is an-smaoineamh é na socruithe príobháideachta ar na meáin shóisialta nó ar aipeanna eile a athbhreithniú agus a nuashonrú. Is féidir é sin a dhéanamh trí na socruithe, tugann go leor ardán níos mó smachta d’úsáideoirí maidir le teorainn a chur le cé is féidir a gcuid postálacha a fheiceáil. Smaoinigh ar ghrúpaí dúnta a úsáid, nó an roinnt a theorannú do ‘dhlúthchairde’ chun ócáidí teaghlaigh a roinnt. 

Díchumasaigh Roinnt Suímh 

Ceadaíonn go leor ardáin shóisialta agus aipeanna duit do shuíomh a roinnt. B’fhéidir nach mbeadh a fhios ag daoine áirithe go bhfuil an fheidhm sin cumasaithe go huathoibríoch ar roinnt aipeanna agus líonraí. Smaoinigh ar athbhreithniú a dhéanamh air sin agus grianghraif teaghlaigh á roinnt agat. 

Cosain a bpríobháideacht agus a bhfolláine 

Cuir ceist ort féin an gcuirfidh an grianghraf seo náire ar mo pháiste anois nó amach seo? D’fhéadfaí grianghraif agus físeáin de pháistí a roinntear ar líne a úsáid le haghaidh cibearbhulaíochta agus is féidir leo dochar a dhéanamh. B’fhéidir gur mhaith an rud a sheiceáil cá mhéad eolais atá ar fáil faoi do pháiste trí chuardach ar líne a dhéanamh agus a iarraidh go mbainfear íomhánna nó eolas pearsanta má tá imní ort faoi rud éigin.  

Toiliú 

Is an-smaoineamh é freisin comhráite toilithe a thosú maidir le grianghraif a roinnt le do pháiste nuair a bheidh sé nó sí sean go leor. Iarr cead orthu sula roinnfidh tú grianghraif le teaghlach, cairde nó leantóirí agus inis dóibh cá roinnfear iad. Agus le cé leis.  Bíodh comhráite macánta agat le do chairde agus le do theaghlach faoi do chuid roghanna roinnte. Tá sé ceart go leor a iarraidh ar chairde agus ar theaghlach gan grianghraif de do pháiste a phostáil. Má tá páistí eile sa ghrianghraf, tá sé riachtanach toiliú a fháil óna dtuismitheoirí sula ndéanfar é a phostáil ar líne.  

Tábhachtach: Ba chóir do thuismitheoirí cosaint a pháiste a chur roimh a riachtanas féin íomhánna a roinnt, agus gan iad a phostáil más gá.